printsend by mail










Είστε εδώ: Εφοπλιστής | Κύριο Άρθρο

Κύριο Άρθρο

Εξιλαστήριο θύμα

Με ένα βήμα μπροστά και δέκα πίσω είναι δύσκολο έως αδύνατο να φτάσουμε στο στόχο μας. Και ο στόχος είναι η προσέλκυση νέων στο ναυτικό επάγγελμα. Με τη μία καταδίκη να έρχεται μετά την άλλη η ποινικοποίηση του επαγγέλματος δεν είναι μύθος αλλά πραγματικότητα. Η αλυσίδα ευθύνης στη ναυτιλία περιλαμβάνει και κατασκευαστές, νηογνώμονες, αρχές, πλοιοκτήτες, διαχειριστές, πράκτορες. Όμως, όλοι όσοι βρίσκονται σε θέση ισχύος καταφέρνουν πάντα, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, να αποποιούνται τις ευθύνες τους. Δεν είναι άλλωστε καθόλου δύσκολο να κρυφτούν πίσω από μπουρδοαγορεύσεις μεγαλοδικηγόρων, γνωρίζοντας καλά ότι το εξιλαστήριο θύμα θα βρεθεί –πάντοτε και ανεξαιρέτως– στο πρόσωπο του καπετάνιου. Οι οικογένειες των θυμάτων θα βρούνε λανθασμένη δικαίωση, οι κραυγές θα σωπάσουν και η υπόθεση θα κλείσει. Νωπές στη μνήμη μας οι υποθέσεις AL SALAM BOCCACCIO 98, HEBEI SPIRIT και CORAL SEA (βλέπε ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ, σελ.22 και 25) που «κλείσανε» τον περασμένο μήνα. Ο ανώτερος αξιωματικός, είτε είναι αθώος είτε ένοχος, θα βρεθεί κατηγορούμενος ακόμη και σε περιπτώσεις στις οποίες δεν είχε τον έλεγχο.

Μόνο που αυτή τη φορά οι κραυγές δεν σώπασαν, αλλά δυνάμωσαν. Τόσο των θυμάτων όσο και των διεθνών ναυτιλιακών οργανισμών και των ναυτικών ενώσεων. Γιατί αυτό που συμπεραίνει κανείς από τις αποφάσεις των αρχών και των δικαστηρίων είναι ότι ο ναυτικός είναι ένοχος έως ότου κριθεί αθώος –όχι βέβαια πως αυτό εγγυάται την απελευθέρωσή του, όπως στην περίπτωση του πλοιάρχου και του Α’ μηχανικού του HEBEI SPIRIT που βρίσκονται ακόμα υπό κράτηση, παρόλο που κρίθηκαν αθώοι! Υπάρχει βεβαίως η απαρχαιωμένη άποψη ότι ο πλοίαρχος είναι υπεύθυνος για ΤΑ ΠΑΝΤΑ στο πλοίο. Ωστόσο, ενώ ήδη κανείς μπορεί να βρει αυτή την άποψη παρατραβηγμένη ακόμα και σε ζητήματα ναυσιπλοΐας, όταν κατώτεροι αξιωματικοί αναλαμβάνουν το τιμόνι στη θέση του καπετάνιου, είναι ακόμα πιο τραβηγμένο να θεωρείται ο καπετάνιος άμεσα υπεύθυνος για το περιεχόμενο του φορτίου του, όπως στην υπόθεση του CORAL SEA, ή για «περιβαλλοντικά παραπτώματα» στην υπόθεση HEBEI SPIRIT, παρόλο που το εν λόγω δεξαμενόπλοιο ήταν ακινητοποιημένο όταν εμβολίστηκε από φορτηγίδα! Και στις δύο περιπτώσεις η απόδοση της δικαιοσύνης αγγίζει τα όρια του τραγελαφικού.

Ο Cpt Laptalo κρίθηκε ένοχος από ελληνικό δικαστήριο για λαθρεμπόριο ναρκωτικών σχεδόν με τη μέθοδο της «εις άτοπον απαγωγής». Και αφού το υπόλοιπο πλήρωμα αθωώθηκε από τις κατηγορίες ότι γνώριζε για ναρκωτικά κρυμμένα στο φορτίο του πλοίου, ποιος άλλος θα μπορούσε να γνωρίζει την ύπαρξή τους; Τα κιβώτια μπανάνας δεν έχουν άραγε παραλήπτη, ιδιοκτήτη, ή φορτωτική; Όσο για την υπόθεση του HEBEI SPIRΙΤ, ήδη οι δύο ναυτικοί τράβηξαν πολλά, χωρίς να φταίνε για τίποτα. Ή μήπως ευθύνονται και για τον καθαρισμό των κορεάτικων ακτών; Η δίκη του ναυαγίου του AL SALAM BOCCACCIO 98, που προκάλεσε το θάνατο 1.034 ανθρώπων όταν ναυάγησε στην Ερυθρά Θάλασσα, οδηγεί μία από τις χειρότερες ναυτικές τραγωδίες της σύγχρονης ιστορίας σε μια ανεπαρκή «κάθαρση» και σε ένα επικίνδυνο συμπέρασμα. Πέντε αθώοι, πάνω από χίλιοι νεκροί, εξιλαστήριο θύμα πάλι ο καπετάνιος. Αυτή τη φορά ο καπετάνιος του αδελφού πλοίου, ο οποίος δεν έσπευσε μέσα στην καταιγίδα να βοηθήσει το ατυχές πλοίο φοβούμενος ότι θα έθετε σε κίνδυνο τις ζωές των δικών του επιβατών και του πληρώματος. Ο Cpt Gomaa κρίθηκε ένοχος και καταδικάστηκε. Ενώ τα στελέχη της εταιρείας που ήταν υπεύθυνη για τη συντήρηση του πλοίου και την αξιοπλοΐα του αθωώθηκαν.

Σε μεγάλο βαθμό, όπως προκύπτει από το «μαύρο κουτί», το πλήρωμα και ο πλοίαρχος –ο οποίος ακόμη καταγράφεται ως αγνοούμενος– ευθύνονται για μια σειρά λανθασμένων ενεργειών τις τελευταίες ώρες του άτυχου AL SALAM BOCCACCIO 98 που συνέβαλαν στη μαζική απώλεια τόσων ανθρώπων. Οι περισσότεροι το πλήρωσαν με τη ζωή τους και κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει το κουράγιο και τη γενναιότητά τους –και ας έγιναν λάθη μες στον πανικό τους. Και γι’ αυτό τους αξίζει μια καλύτερη παρακαταθήκη. Αυτό άλλωστε εξακολουθούν να ζητάνε και οι οικογένειες των θυμάτων, οργισμένες με την απόφαση του δικαστηρίου. Οι καταδίκες των Cpt Laptalo του CORAL SEA και Cpt Gomaa, καθώς και η κοινή μοίρα του Cpt Chawla του HEBEI SPIRIT και του καπετάν Απόστολου Μάγκουρα του PRESTIGE, όταν οι πραγματικοί υπεύθυνοι διαφεύγουν από την πίσω πόρτα, οδηγούν σε καταστροφικές συνέπειες όσον αφορά τη ναυτολόγηση νέων. Μπορεί βέβαια η ναυτική οικογένεια και η ευρύτερη ναυτιλιακή βιομηχανία να είναι ενωμένες ενάντια στην αδικία που συντελείται προς τους εν λόγω ναυτικούς, το κακό όμως έχει ήδη γίνει και καταγραφεί. Σε ένα επάγγελμα που βρίσκεται σε βαθιά κρίση, η ποινικοποίηση έρχεται να προστεθεί σε μια μεγάλη λίστα μειονεκτημάτων όπως είναι η κόπωση μέχρις εξαντλήσεως, η ρουτίνα και η μοναξιά. Ας μην ξεχνάμε ότι όποιος ελέγχει τα πληρώματα ελέγχει τα πλοία ―και όχι αντίστροφα.

ΜΥΡΤΩ ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΥ

Αρχική σελίδα | Γιατί Εφοπλιστής | Τρέχον τεύχος | Αρχείο τευχών | Συνεντεύξεις | Συνδρομές | Επικοινωνία